29/3/2009 - "Muhsin Başkan"

"Muhsin Başkan" [Sadık Yalsızuçanlar]

Mümtaze’r hoca kullandı başlığı ama Yazıcıoğlu’nun ardından birkaç kelam ederken başka bir başlık aklıma gelmiyor. Bu, bir ünvana dönüşmüş, ‘Başkan’ ikinci adı olmuş, onunla bir selamı dahi olsa, hemen herkes ‘Muhsin Başkan’ diye söz etmiştir.
Yazıcıoğlu eşikten geçti. Yanarak, boğularak, donarak, doğum esnasında, kanser veya ağır nüzul ile ölüm manevi şehitliktir. O’ndan geldik, dönüşümüz O’nadır, Yunus Emre’mizin sözüyle, ‘ölürse tenler ölür/canlar ölesi değil…’ Üstelik, Yazıcıoğlu, özellikle yedibuçuk yıllık Mamak cehenneminden sonra kavileşen imanı ile ölümün vuslat oluşunu tatmış bir mümindi. Yani ‘her dem yeni doğarız/bizden kim usanası’ diyenin Türkçe sözle mayaladığı Anadolu topraklarından yeşermiş bir ‘hormonsuz köylü’ idi. Ruhun terk ettiği bedenini kendisi gibi köylüler buldu. İki gün boyunca ‘Devlet’in ulaşmadığı o çetin yere onyedi köylü ulaştı.
Yazıcıoğlu ile ölümünden beş altı gün önce Kanal A’daki bir canlı yayınından sonra, Öveçler’deki bir dostunun ofisinde birkaç saat sohbet etmiştik.
Yol arkadaşlarından Zülfü Canpolat’la ‘Başkan’ adında, kendi yaşamını konu alan bir söyleşi kitap çalışması yapıyorduk. Üç gün boyunca yaptığımız söyleşi beni derinden etkilemişti. Canpolat’ın özellikle Elazığ’da Oniki Eylülün kabus dolu günlerinde hücrede ve tutukevinde yaşadığı kıyıcı zulmü de konuşmuştuk.
12 Eylül, Türkiye’nin en tahripkar cehennemidir.
Bu ateşin içinden milyonlarca genç geçti.
Diyarbakır’da onbinlerce Kürt yedi sekiz yıl içinde sistematik biçimde işkenceden geçirildi.

TAMAMI

28/3/2009 - Hey gidi Muhsin Başkan hey...

24/3/2009 - Vefatının 49. yılında Üstad'ımızı rahmetle anıyoruz

Vefatının 49. yılında Üstad'ımızı rahmetle anıyoruz

11/2/2009 - Türk olmak

11/2/2009 - İntihar bombacısının kaşı

İntihar bombacısının kaşı [M.Naci Bostancı]

Televizyonda ana haber bülteninin içinde bir an gördüm onu. Siyah bir elbise giymişti yanındaki iki kadın gibi. Belinde dinamitleri sembolize eden tahtadan benzerleri vardı. Bayraklar açılmıştı, pankartlar açılmıştı, insanlar adeta kendilerinden geçmiş gibi haykırıyorlardı.


Hangi acı kol geziyordu aralarında; uzaktan, sahnenin bir anlık şahidi olarak bir tanımsız duygu dolandı içimde, adını koyamadım. Kaybedilen çocuklar, işkence gören delikanlılar, eşler, bir gece ansızın evinden ocağından alınan, bir daha izine rastlanmayan kardeşler? Kelimeler, sadece kelimeler vardı haberde, görüntülerin kelimesi yoktu, soy, içten içe alıp götüren, savuran bir acının vurgun yemiş insanları vardı. Uzun boylu bir kadındı, meydan okuyan adımlarla yürüyordu. Geniş siyah elbisesinin içinde yitip gitmiş bedeni gibi varlığını da bir siyah bayrağın içinde yitip gitmeye adamıştı. Başını yüzünü örten o siyahlıkla bir an sadece gözlerini gördüm. Kamera yürüyen kalabalığın üzerinden geçerken bir an ekranda büyüdü yüzü, o zaman kavradım her şeyi. Ölüm, kesinlikle uzaktı, çok uzaktı o gözlerde.

Görünmeyen ağzından Arapça olarak hangi sözler çıkıyordu bilmiyorum, sıkılı yumruğunu hayali düşmana karşı savururken hangi duygular içinde yüzüyordu? İnsanız, ülkemiz, dilimiz, kültürümüz, yaşımız, cinsiyetimiz nice farklar olarak aramıza girse de, kimi vakitler aynı sularda buluşuruz. Gökyüzündeki bu küçük dünyada insan denilen varlık oluşumuzun hikâyesidir bu. Hem ölüm hem hayat kol gezer içimizde. Dayanamadığımız halleri ne pahasına olursa olsun hasma da aynı şekilde yaşatma düşünün peşinden koşarız.

Ne kadar kolay vazgeçeriz kendimizden, hayatımızdan, paramparça olan vücudumuzun her bir parçası ayrı bir ateş yaksın isteriz düşmanın coğrafyasında. Sonra her bir parçada yeniden hayat bulmak, yaşamak, soluk almak isteriz. Bir elimiz hayatın kapılarını zorlar, bir elimiz ölümün. Ne kadar sözümüz varsa, onları ölüm üzerine cümlelere çeviren tercihimiz değil çaresizliğimizdir. Çaresizlik kendi başına öldürücüdür, tüketicidir, çaresizliğin rüzgârı hiçbir bayrağı dalgalandırmaz. İnsanız, duygularımız travma zamanlarında sonsuz bir maskeli baloda var olurlar, çaresizlik yüzüne bir siyah örtü çeker, önce fısıltıyla çıkar sesi, sonra daha güçlü, daha güçlü, her söz ileriye doğru bir atılış, yalçın kayalarla dolu kıyıya çarpan, yeniden çarpan delice dalgalar olur. Bizim kayıplarımız ve onların kayıpları, kan ve ateş insanlığın bu tuhaf okyanusunda köpük köpük aynı sulara karışır, biz aynı sulara karışırız, tüm anlamların, seslerin solduğu bir dinginliğe yürüyüşte huzur buluruz. ***

Bir an ekrandan süzülüp ben de yanlarına katıldım. Dili bilmiyor ama anlamları çözüyordum. Çünkü kitleleri tek yürek yapan duygular, bütün dilleri kendi nabzında toplar. Eğer insansanız, şarkıların söylediği gibi bir kalp taşıyorsanız, yakınlarınız, sevdikleriniz varsa, yıkımın, savaşın, ölümün hangi çıplak yüzleşmeleri çağırdığını bilirsiniz. Toz toprak içindeki bir caddede yürüyorduk. Kenardaki evler bombalarla yıkılmıştı, gölgeliklere sinmiş insanların yeniden insan olmak, soluk almak, haysiyetlerini korumak için umuda ihtiyaçları vardı. Kalkan her başa acımasız yumruğunu indiren, her itirazı daha baştan yok eden, insanoğlunun bu evrendeki insan olma yolculuğunu tersine çeviren mağrur ve kudretli düşmana karşı kendi ölümüyle olsun meydan okuyanların serinliğinde soluklanmaya ihtiyaçları vardı o insanların. O kadın ve yanındakiler kenardaki insanlara, yıkılan evlere, artık çocukların koşup oynayamayacakları harap bahçelere, şen seslerin yükselemeyeceği sokaklara kendi ölümlerinin yürek serinliğini sunuyorlardı. Siyah elbiselerinin içinde diyorlardı ki, kendi başımıza ölmeyeceğiz, giderken düşmanlarımızı da götüreceğiz. Onlar ki, en değerli varlıkları hayatlarıdır, onları alacağız ellerinden. Uçaklarıyla, füzeleriyle yarışacak silahlarımız yok; fakat tarih göstermiştir ki, kendisi bir ölüm silahına dönüşmüş insana galebe çalacak teknik henüz bulunmadı. Senin silahını sürdüğün masaya ben bedenimi sürüyorum. Senin en modern ateş gücüne karşı ben tarih dışı o bildik silahın haznesine bir mermi gibi kendimi sürüyorum.

İnsanız, halden hale geçeriz. Bir damla bin bir endişe olan insanız. Adı bir intihar bombacısı olan o kadının, yaşı yirmi yirmi beş, otuz olmayan o kadının, peçesi ve maskesi yüzünü kapatmış, sadece gözleri açıkta kalmış olan o kadının zeytin gözlerinin üstündeki incecik kaşlarını hüzünle gördüm. İntiharın kapısında beklerken bir aynanın karşısına geçmiş, kendisine bakmış, belki peçenin ardında kalacak, belki rüzgârın bir oyunuyla bir an görünecek, belki bir bakışa muhatap olacak kadın suretinin bir işareti olarak kaşlarını almıştı. Oysa "intihar bombacısı" sözünün tek bir kimlik olarak egemenliğini ilan etmesi, kendi dışında kalan her şeyi, bu süfli dünyaya ait ucuz hevesler olarak çöp sepetine atması beklenmez mi? İntihar bombacısının kadın ya da erkek olması, şunu veya bunu giymesi, yemesi, içmesi, dünya için endişelenmesi, geride bırakacağı dünyanın duygularında çalkalanıp durması düşünülebilir mi hiç? O bir fünyenin ateşinde patlayacak bir beden, ruhani bir bayrak, düşmanın üstüne amansızca çullanacak bir ölüm makinesi değil midir? "Kahramanlık, saldırıp bir daha dönmemek" ise, yeniden bu dünyanın içinde olunmayacaksa, buraya ait hangi değer, hangi ürperti, hangi arayış ıstıraplı, huzursuz bir ısrarla kendisini böyle gösterir? Alınmış bir kaş, siyah bir ölüm bayrağı gibi dalgalanan o örtünün sakladığı bu dünyaya tutunmanın, burada olmanın, eksilmesi istenmeyen hayat soluğunun küçücük, hüzünlü bir işaretiydi. Bütünüyle ölümün tarafına geçmiş bir varlıkta, terazinin dünya kefesinde en küçük bir ağırlık bile oluşturamayacak, tüy kadar hafif yaşamın varlığıydı.

Ey o televizyon ekranında bir an incecik o kaşını gördüğüm kardeşim! Ey bir annenin uykusuz gecelerinin hatırası! Bir babanın onuru! Çocukluğundaki üşütmelerde merhamet ve şefkatle kucaklanan varlık! Okul sıralarında hayata dair ilk bilgileri heceleyen çocuk! Bir insanın nerelerden geçerek adım adım büyüdüğünü hepimiz biliriz; ey hayat denilen bu tuhaf sürecin nice uğrağından geçerek orada, o siyah örtünün altında "intihar bombacısı" suretiyle buluşan ikizim, tüm insanların diğer sureti! Kaşına o kıvrımı veren elin, sana hayatın da yolunu göstersin. Ölümle buluşmak için acele etme, sen de bilirsin ki, düşmanların dâhil herkes için ölüm sadece bir zaman meselesidir. Ölümünle değil hayatınla bir bayrak gibi yüksel. Sonsuz suskunluğunla değil bu hayat her ne ise onun üzerine konuşmalarınla var ol. En müthiş silah, haznesine kendini değil, insanlık üzerine sözlerini sürdüğün silahtır. Sadece o yanmış yıkılmış diyarların sessiz ve içine çekilmiş insanlarını değil, düşmanlarını bile diriltecek bir hayatın sahibi ol. Bu belalı Ortadoğu coğrafyasının akışına bırakma kendini, suları tersine çevir. Sonuna kadar yaşa kardeşim, inadına yaşa, çocukların torunların olsun, yeni kahramanlar ver ülkene. Bırak her bir parçan böyle buluşsun ülkenin ebedi hayatıyla.

M. NACİ BOSTANCI

11.02.2009

2/2/2009 - Dürüstlük Karinesi

Dürüstlük Karinesi [A. Turan ALKAN]

-Buyrunuz sayın aday, bize kendinizi anlatınız kısaca...

-Valla eksik olmasın bir kısım medya sâyesinde tanımayan kalmadı, gerek görmüyorum. Ayrıca dürüstümdür; herkes öyle söyler, kime isterseniz sorabilirsiniz. Bir gün ilkokulun bahçesinde bilye oynuyorduk.

Müdür çağırdı, meğer hademenin paspasıyla kovası kaybolmuş...

-Efendim dürüstsünüz, kabul ettik; başka hangi meziyetiniz var ilâveten?

-Ha, haram yemem ben, yalan söylemem, yolsuzluğa hırsızlığa müsaade etmem; çalmam ve çaldırmam. Hani vardır ya o fıkra; ne çalıyor ne çaldırıyor diye, Keh keh... Aynen öyle yani!

-Her defasında dürüstlük vurgusu yapmanız dikkat çekici; diğer adayların dürüstlüğünden bir şüpheniz olmalı; var mı?

-Ha, onlar mı? Dürüst değiller tabii; olamazlar ki? Onlar dürüst olsalar, benim bir anlamım kalmaz çünkü. Sıkıysa meselâ çıksınlar ekranda karşıma, yüz tane yolsuzluk dosyası çıkarıp perişan edeyim o'ssaat; çok şeyimdir bu konuda...

-Dürüstsünüz!

-Evet, dürüstüm elbette; ayrıca çok da ahlâklıyımdır. Ahlâk üçe ayrılır; biir...

-Bizim ondan şüphemiz yok; öyle olmasaydı zaten partiniz sizi bu göreve lâyık görmezdi, başkaca vasıflarınızı da bilmek isteriz...

-Ha, hiç sinirlenmem ben beyefendi; sinirlerim çok sağlamdır. Beni bir kere öğrenciyken dövmüşlerdi; ağlamadım bile. Çok da iyi dayak yerim haa...

-Bu kabiliyetlerinizin belediye yönetmek için yeterli olduğunu düşünüyorsunuz o halde?

-Kesinlikle! Dürüstlük yetmez mi? Bakınız benim ömrüm bürokraside geçti. İnanın ki bir kuruluşta çalıp çırpanları engellerseniz, memlekete en büyük hizmeti yapmış olursunuz. Öteki ıvır-zıvır işler kendiliğinden hallolur zaten; teknik meselelerdir. Kaynak israfını önler, dürüst olur, insanlara hakça davranırsanız belediye de yönetirsiniz, parti de...

-Parti derken?

-Ay ağzımdan kaçtı; dilim yansın, tüh! Parti mi dedim; evet parti dedim; bizim parti en bir dürüsttür meselâ, ayrıca çok da ahlâklıyızdır. O kadar dürüstüz ki, dürüstlüğümüzün zekâtını versek, öteki partilere de yeter. ­Artanı da ihraç ederiz.

-Peki çok dürüstsünüz, ahlâklısınız; niçin sizin partinin burnu bir türlü yerden kalkmıyor; halk niçin her seçimde sizi -tabir yerindeyse- çok kötü pataklıyor?

-Dayak yiyoruz ama kızıyor muyuz? Hayır! Bu sayın halk bizi anlamıyor efendim; zaten hiç anlamadı. Bakınız Başbakan'ın ne işi vardı Davos'ta? Hem İngilizce bilmiyor, hem efelik ediyor. Madem gittiniz sinirlenmeyeceksiniz; ben sinirleniyor muyum meselâ? Biz de Filistinli çocuklar için miting yaptık; n'oolmuş yani; halk tutup bunlara şey'ediyor. Haksızlık yani; halka dürüstlüğü öğreteceğiz, başka çaresi yok!

-Başka bir konuya geçelim. Sizin için İstanbul'da kaybolur o diyorlar...

-Efendim bunlar küçük ayrıntılar, bilsem n'olacak; ben taksi şoförü müyüm arkadaş?

-Projeniz de yokmuş, yani vizyonunuz filan; yok mu gerçekten?

-Bakın biz çook proje gördük bugüne kadar; bunlar lâftır, önemli olan dürüstlüktür, nâmusluluktur. Dürüst, nâmuslu iseniz konuşalım. Ben adamı dürüstlüğümle döverim; hem çok fena döverim!

-Sinirlendiniz?

-Yoo, sinirlenmem böyle şeylere ben; sinirlerimi aldırdım ben; geliniz sizinle televizyon tartışmasına çıkalım; sizi perişan edeyim, ne belgeler, ne dosyalar var bende!

-Zaten televizyon canlı yayınında şeyediyoruz efendim... Rejiden ikaz ediyorlar; süremiz bitmiş, son mesajınızı alıp kapatalım; buyrun?

-Dürüstüm, dürüst değilsin, dürüst değil; dürüstüz, dürüst değilsiniz, dürüst değiller!

13/1/2009 - Hekimliğe dair

13 Ocak 2009, Salı

15/12/2008 - Türk romanında ilk postmodernist Oguz Atay

[Yorum - İsmet Emre] Türk romanında ilk postmodernist Oguz Atay

Bugün öldü Oğuz Atay. Ölümü de yaşamı ve Türk edebiyatına katkıları gibi ironik oldu. 13 Aralık gecesi, arkadaşlarının evinde toplanmışlardır. Bir ara banyoya girer ve uzun süre çıkmaz. Banyoya yönelen arkadaşlarına içeriden seslenir: 'Daha ölmedim.' Fakat banyodan uzun süre yine ses gelmez. Arkadaşları endişelenip seslenirler. Cevap alamayınca kapıyı açarlar: Bu kez ölmüştür. 1977'de ölmesine rağmen eserleri hâlâ en çok okunan yazarlarımızdan; üzerinde en çok konuşulan, fikirleri en çok tartışılan edebiyatçılarımızdan biri. Otuz bir yıl geçti ölümünün ardından. Bir insan ömrü için uzun sayılabilir bu; ama devletler, milletler için o kadar kısa ki! Buna rağmen, neler neler sığdı bu senelere. Her an bir Korkuyu Beklerken, Tehlikeli Oyunlar yaşadı bu ülke, Tutunamadı bir türlü; ne gerçek anlamdaki bir demokrasiye, ne insan haklarına, ne özgürlüğe: Biri modern, öteki postmodern iki darbe yaşadı. Her ikisinden de ağır yaralı olarak çıktı, yoluna devam etmeye çalışıyor şimdilerde...

BATI İLE DOĞU'YU BİRBİRİNE EKLEMLEYEN YAZAR

Ama o günden bugüne iyi şeyler de oldu. Hiç dokunulmaz denilen yığınla ön yargı yerle bir edildi; insanların telaffuz etmekten bile çekindikleri bazı kavramlar günlük hayatımızın bir parçası haline geldi... Soğuk Savaş dönemine özgü ben-öteki duruşlar arasındaki katı sınırlar ortadan kalktı en azından; ciddiyetten kırılan resmi söylemler Oğuz Atay metinlerinde olduğu gibi, tıpkı onun ironik şekilde dile getirdiği gibi bir bir terk edildi. Ne diyordu Oğuz Atay: "Ülkemiz büyük bir oyun yeridir. Her sabah uyanınca, biraz isteksiz de olsak, hepimiz sahnenin bir yerinde, bizi çevreleyen büyük ve uzak dünyanın sevimli benzerini kurmak için toplanırız. Küçük topluluklar olarak, birbirimizden bağımsız davranarak ve birbirimizi seyrederek günlük oyunlarımıza başlarız." Üzerimize ne oyunlar oynandı da seyretmedik mi yıllarca? İdeolojik, etnik, bölgesel, mezhebe dayanan sayısız oyunlarla enerjilerini boşa harcamadı mı bu ülkenin insanları, gençleri? Senaryosu başkalarınca yazılıp elimize teslim edilmiş oyunları, birbirimizden habersizce ama aynı amaca hizmet ettiğini yıllarca sonra fark ettiğimiz oyunların başrol oyuncusu, yardımcısı, figüranı olarak hakkını vermedik mi bu oyunların ve bu arada elindeki bir gazete için düşman olmadık mı aynı mahalledeki insanlara, okuduğu kitaptan dolayı surat asmadık mı, 'koşul' yerine 'şart', 'olasılık' yerine 'imkan' dediği için yaftalamadık mı pek çoğunu, bir bezin peşine düşüp yıllar, on yıllarca hep aynı nakaratı söylemedik mi 'başörtüsü sorunu' diye? Neler, neler yoktu ki bu oyunun içinde? Biz, elimizdeki çomağı ötekinin, öteki dediğimiz arkadaşımızın, eşimizin dostumuzun gözüne sokarken birileri kenarda oturup kıs kıs gülmedi mi halimize? Hatta bazen gülmedik mi ağlanacak halimize? Bu biz değil miydik?

13.12.2008

TAMAMI